یک روز کدخدای روستای طوحان به من گفت که یکی از سرداران معروف بلوچستان به روستای عنبر آباد آمده است. برای بنده جالب بود که بدانم این سردار بلوچ کیست! بنابراین، به اتفاق یکی از اهالی با اسب به روستای عنبر آباد رفتیم.
از قرار معلوم در این روستا خوانینی زندگی میکردند که نسبت خویشاوندی با برخی از خوانین بلوچستان از جمله عیسی خان مبارکی و محمد خان میر لاشاری داشتند. در آنزمان عیسی خان نماینده مجلس شورای ملی بود.
تاریخ میگوید وی در دستگیری دادشاه نقش مهمی ایفا نموده است. تا آنجا که به متن حاضر مربوط میشود ماجرای دادشاه بدین شرح است «دادشاه به همراه برادرش (محمد) و چند تن دیگر در ۴ فروردین ۱۳۳۶ در منطقه کوهستانی لاشار به اشتباه راه را بر اتومبیل کارول (رئیس اصل چهار ترومن در منطقه کرمان) و کارمندان او میبندند. سرنشینان این خودرو (کارول، آنیتا، ویلسون، و مترجم ایرانی آنها) توسط دادشاه و افرادش کشته میشوند. قتل کارمندان اصل چهار ترومن، حساسیت جهانیان را برمیانگیزد و به موضوع طغیان دادشاه ابعاد جهانی میبخشد، بطوریکه آمریکا حکومت پهلوی را برای دستگیری هر چه سریعتر دادشاه تحت فشار میگذارد. دولت مرکزی ایران مُدام نقشه میریخت تا دادشاه را دستگیر نماید و یا از سر راه بردارد اما این تلاشها بجایی نمیرسید. چرا که دادشاه و یارانش مرتب تغییر موضع میدادند. در نهایت، دولت مرکزی به ناگزیر اقدام به تبانی با بعضی از سران قبایل بلوچ نموده و با همراهی آنان در ۲۱ دی ۱۳۳۶ دادشاه را به کمینگاه کشانده و وی را به قتل میرسانند».
برخی منابع معتقدند «به دلیل ناتوانی ژاندارمری در دستگیری دادشاه، دولت مرکزی از عیسی خان مبارکی و مهیم خان لاشاری که افرادی خوشنام بودند و چه بسا دل خوشی هم از حکومت و ژاندارمها نداشتند برای مذاکره به تهران دعوت نموده و به آنها هشدار داده که باید غائله دادشاه بخوابد وگرنه دولت همه چیز را از چشم آنان میبیند».[1]
اتفاقا آن سرداری که به طوحان آمده بود کسی نبود جز عیسی خان مبارکی. بهرحال، ایشان را در عنبر آباد جیرفت ملاقات کردم و بحث های زیادی بین ما رد و بدل شد. لازم به ذکر است که نحوه زندگی مردم و نوع رفتار خوانین دو منطقه بلوچستان و جیرفت تشابه زیادی بهم داشت. خاک بخش شرقی جیرفت مثل کهنوج و دهنو است و بنظرم شباهت زیادی به ایرانشهر دارد.
——-
[1] برای اطلاعات بیشتر در خصوص دادشاه مراجعه شود به: عظیم شه بخش (1373)، پژوهشی در تاریخ معاصر بلوچستان.
✍ احمد رضا طاهری. یادداشتهای زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد اول (۱۳۲۴-۱۳۴۶)، انتشارات نسیم حجاز ۱۳۹۷.
دیدگاهتان را بنویسید