سردار آریان خان (یادداشت‌های زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد اول)

بعد از اینکه دایی موسی خدابنده و خانواده اش زابل را ترک کردند (اواخر 1339)، بعضی اوقات عصرهای پنجشنبه تا عصرهای جمعه که مدرسه تعطیل میشد به روستایی که آقای محمد خدابنده (شوهر خاله ام) رئیس پاسگاه آن بود میرفتم. محمد خدابنده و خاله گل بی بی در آنجا زندگی میکردند.

در آنزمان سرداری بود بنام آریان خان که طبق گفته مردم ; وی سالها پیش (36-35) دو برادر کوچکتر سردار محمد رضا خان نارویی را در کنار نورآب با ضرب گلوله به قتل میرساند و فراری میشود.

آریان خان در افغانستان زندگی میکرد اما هر وقت که به زابل میامد خیلی از پاسگاهها نیروهای خود را بداخل پاسگاهها فرا میخواندند، زیرا که نمیخواستند با او درگیر شوند. آریان خان با گروهی از محافظین و همراهان خود براحتی وارد زابل میشد و به همان راحتی نیز از زابل خارج و به افغانستان بازمیگشت.

اینطور میگفتند که محمد رضا خان نارویی بدنبال خونخواهی برادرانش بوده و برای کسی که آریان خان را به قتل برساند جایزه تعیین کرده بود. بالاخره، شخصی حاضر به اینکار میشود. بنابراین، طبق گفته ها، آریان خان را برای شام دعوت میکند. 

گویا این شخص قصد داشته که هنگام صرف شام آریان خان را به قتل برساند. از اینرو عده ای از اطرافیان مسلح خود را قبلا در اتاقی پنهان میکند. آریان خان که پیشبینی چنین مواردی را میکرد مسلح باتفاق تفنگچیهای خود به مهمانی میرود. به محض اینکه میزبان به تفنگچیهای خود اشاره حمله میدهد آریان خان و همراهانش زودتر دست به اسلحه میشوند و مقابله میکنند. 

آنطور که میگفتند آریان خان دستور میدهد که میزبان را زنده پوست بکنند و سپس وی را به دم اسب میبندند و در سراسر زابل میگردانند!

آریان خان در سال 1353 که من دانشجوی فوق لیسانس علوم سیاسی بودم از دولت ایران تامین گرفت. او با تشریفات وارد ایران شد و ژاندارمری او را با اسکورت به تهران برد. محل اقامت آریان خان در همان خیابانی بود که دانشکده بنده قرار داشت یعنی  یکی از خیابانهای فرعی آپادانا در تهران که در بهمن سال 1357 محل تظاهرات انقلابیون اسلامی بود.

اما آریان خان برای مدتی به افغانستان رفت ولی در روزهای پیروزی انقلاب بعنوان یک انقلابی دوباره وارد ایران شد. وی در ماههای اول انقلاب در نصرت آباد اقامت گزیده بود. 

یک روز که من و غلامرضا حسین بر با اتومبیل از زاهدان به طرف تهران میرفتیم وقتی به نصرت آباد رسیدیم متوجه شدیم که در یکی از منازل تفنگچی های زیادی پشت بام و درب منزل کشیک میدهند. از اطرافیان پرسیدیم که چه کسی آنجاست و موضوع چیست؟ 

گفتند که اینجا محل اقامت آریان خان است. من و حسین بر درخواست کردیم که آریان خان را ببینیم و بلافاصله ایشان ما را پذیرفت و بسیار پذیرایی کرد و صحبتهای زیادی از گذشته و وضعیت انقلاب بین ما رد و بدل شد، و سپس خداحافظی کردیم.[1]

 ——–

[1] امروز یعنی در تاریخ شانزدهم خرداد ماه 1396 که مشغول تنظیم و تالیف این بخش از یادداشتهای دکتر محمد رضا طاهری هستم خبر درگذشت سردار آریان خان نارویی در فضای مجازی به اشتراک گذاشته شده است.

✍ احمد رضا طاهری. یادداشتهای زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد اول (۱۳۲۴-۱۳۴۶)، انتشارات نسیم حجاز ۱۳۹۷.

4 پاسخ به “سردار آریان خان (یادداشت‌های زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد اول)”

  1. مقدم نیم‌رخ
    مقدم

    مرحوم آریان خان ایرانی نارویی بدلیل خونخواهی قتل پدر شأن مرحوم نظرخان ایرانی که درجریان اعتراضات انتخاباتی مردم در19 بهمن 1330 با تحریکات محمدرضا خان پردلی کشته شدندایشان مرحوم آریان خان نارویی بدلیل به قتل رساندن امیرخان پردلی ویک سرهنگ ژاندارمری واقع درکافه بین راهی حسین آباد نرسیده به بیرجند دونفربقتل رساند به کشور افغانستان فرارنمودند!!

  2. ابراهیم پریوش نیم‌رخ
    ابراهیم پریوش

    سرار نظرخان ایا منصوب پهلوی در سیستان بود ؟ یا فقط بزرگ قبیله نارویی در سیستان ؟ چرا وبه چه علت وچگونه کشته شد ؟ محمد رضا خان نارویی بود یا پردلی وچرا او یا برادرانش نطرخان را کشتند؟ ایان این درگیریها با مشروطیه خواهی در ایران ارتباط داشته است ؟ دوستان اگاه لطفا پاسخ بگذارند!!!

  3. ابراهیم پریوش نیم‌رخ
    ابراهیم پریوش

    پس از خواندن چندین مقاله به این نتیجه رسیدم که : سردار نظرخان با خاندان علم ارتباط فامیلی داشته ونزدیک به دربار بوده است در انتخابات ان زمان طرف خزیمه کاندیدای بیرجندی که از زابل کاندیدا شده بوده ونسبت فامیلی مادری نیز با هم داشته اند وخزیمه مورد حمایت علم بوده است محمد رضا خان پردلی پسر سردار پردل واز طائفه سرابندی بوده است . برادر محمد رضا پردلی (سرابندی ) نیز علی وی وطرفدار خزیمه ونارویی بوده است . اخوند شریفی ملت را تحریک که سردار نظرخان وخزیمه ودولتی ها میخواهند تقلب وفردی بیرجندی را به مجلس بفرستند وحق محمد رضا خان پردلی را پایمال کنند سرداران بزرگ وخصوصا نظرخان نارویی که مسئول هیت انتخابات بود مورد حمله روستاییان تحریک شده توسط اخوندها قرار میگیرند وکشته میشوند . .البته سرداران نیز نیمی از رعایا را برای درگیری بسیج کرده بودند . هیج کس مسئولیت قتلها را گردن نگرفت اخوند شریفی تبعید شد واریان نمیدانم با چه دلیل محکمی به انتقام خون پدرش افراد طائفه سرابندی که با انان نیز خویش وقوم بود کشت . انجه مهم است تحریک اخوندها وایجاد شایعات ودرگیر کردن ملت همه از شر اخوند شریفی برخاسته بود تا جاییکه دولت ان دوره انتخابات را در زابل لغو وزابل بدون نماینده میشود.

    1. نهتانی نیم‌رخ
      نهتانی

      مرحوم سردارنظرخان ایرانی نارویی هیچ منصوبیتی با مقامات حکومتی پهلوی نداشت؟سردارمحمدرضاپردلی مخالف سرسخت مرحوم نظرخان نارویی بود رقیب سیاسی وهمواره درهمه مسایل وجریانات سیاسی اجتماعی باهم رقابت داشتند منجمله شورش مردمی 19بهمن133محمدرضاپردلی مردم زابل را تحریک به شورش وبلوا علیه کاندیدای انتخابات حکومتی خزبمه نمودندوعده ای راتشویق علت کشتن مرحوم نظرخان نمودندمرحوم نظرخان توسط امیرخان پردلی برادرکوچک سردارپردلی ویک ژاندارم حکومتی بنام سرهنگ غفاری کشته شدند سپس فرزند مرحوم سرداراریان خان نارویی به. تعقیب قاتلین نمودند وکافه بین راهی حسین آباد شوکت ابادبیرجند قاتلین رابه سزای عمال شأن رساند به کشور افغانستان فرارکرد وپناهنده افغان هاشدند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *