کنترل اتحاد جماهیر شوروی که رهبری جهان کمونیستی و سوسیالیستی را بر عهده داشت همواره برای آمریکا و غرب مهم بود. ایران به عنوان ژاندارم خلیج فارس (با توجه به دکترین کسینجر، وزیر امور خارجه آمریکا در دوره نیکسون) متحد بدون چون و چرای آمریکا بخصوص بعد از کودتای 28 مرداد 1332 بحساب می آمد. در فرونشاندن شورش هایی که کمونیستهای مورد حمایت شوروی علیه دولت پادشاهی عمان بوجود آوردند، ایران نقش اساسی ایفا کرد. برای مستحکم کردن پایه های ایران بعنوان ژاندارم منطقه، با طراحی آمریکا و ثروت نفتی ایران و با مجریان درباری و با ریاست اسدالله علم و تیمسارهای دیگر، شرکتی تحت عنوان «م» با مدیریت شخصی بنام «ک» تاسیس گردید. از طریق همین شرکت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی و مصالح ساخت و ساز در شهر کنارک (بلوچستان) از آمریکا وارد و حکومت مشغول تجهیز نیروهای سه گانه هوایی، دریایی و زمینی خود در منطقه شد. شرکت «م» یکی از بزرگترین شرکتهای پیمانکاری در خاورمیانه بشمار میرفت.
اما با پیروزی انقلاب اسلامی این طرح از هم پاشید. جمهوری اسلامی یک هیات سه نفره را برای تسویه و تصفیه این شرکت گمارد که نمایندگان وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت کشور و وزارت دفاع جزو این هیات بودند. هیات سه نفره در تسویه، تصفیه، انحلال این شرکت و فروش اموال اختیارات کامل داشتند. از روز پیروزی انقلاب تا زمان تسویه حسابها و تصفیه این شرکت تقریبا ده سال طول کشید. این زمان طولانی، به تعبیری، نشان دهنده بزرگی تجهیزاتی بود که عمدتا در قالب شرکت «م» فعالیت می کرد. نتیجه آن شد که کلیه تجهیزات این شرکت از جمله کامیونها، اتوبوس ها، وانت ها و دیگر تجهیزات کارگاهی با قیمت اندکی فروخته شد. یکی از آشنایان من که خود شرکت پیمانکاری داشت و در همین جریان چندین کامیون از شرکت «م» خریده بود می گفت خریدها با یک سوم قیمت واقعی صورت می گرفت. هتل بزرگ پایتخت نبش خیابان ولیعصر و مطهری (ولیعهد و تخت طاووس) که به آقای «غ» رئیس کارگاه این شرکت تعلق داشت یک نمونه دیگر از عظمت شرکت «م» محسوب می شد. این هتل فقط بخشی از ثروت رئیس کارگاه آن شرکت را نشان می داد. یک هتل و راه ارتباطی کنارک – چابهار و فرودگاه کنارک که اکنون قدمت آن به بیش از چهل سال (از انقلاب اسلامی) میگذرد، یادگارهای همان زمان می باشند. ناگفته نماند که وجود این شرکت در کنارک با میلیاردها دلار سرمایه گذاری شده تحول چشمگیری در خصوص اشتغال برای چابهار و کنارک ایجاد کرده بود. بسیاری از مردم استان با کار و فعالیت در این شرکت ثروتمند شدند. مدیرعامل همین شرکت یک دوره از چابهار نماینده مجلس شد و با هواپیمای شخصی بین تهران و چابهار رفت و آمد می نمود. ایشان به بعضی از دانشجویان بلوچ و سرداران، البته با چراغ سبز امیر اسدلله علم (وزیر دربار)، مستمری ماهیانه پرداخت میکرد.
[1] Konarak.
یادداشتهای زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد سوم (1357 – 1369). انتشارات کتاب بلوچ، 1402.
دیدگاهتان را بنویسید