در ابتدای دهه پنجاه، تعداد لیسانسیه های بلوچ انگشت شمار بود. ناصر عسگری در کتاب خود مقدمهای بر شناخت سیستان و بلوچستان مینویسد:
«تا سال 1349 بلوچستان کلاً چهار یا پنج لیسانس داشت که در سال 1334 وارد دانشگاه شده بودند. از سال 1335 تا سال 1345 یعنی در حدود ده سال حتی یک بلوچ هم وارد دانشگاههای ایران نشده بود. در سال 1345 دو یا سه نفر وارد دانشگاه شدند. در سال 1346 چهار نفر و در سال 1347 پنج نفر و پس از آن هر سال یکی دو نفر وارد دانشگاه میشدند. البته روسا و مدیران کل استان در این زمان بیکار ننشستند و پسران و دختران خود را بنام بومی وارد دانشگاهها میکردند. از قرار معلوم قبلاً نیز بورسهای تحصیلی برای بلوچها و زابلیها اختصاص داده میشد که ماموران بهصورت مخفیانه بچههای خود را میفرستادند».[1]
در اوایل دهه پنجاه بندرت دبیر لیسانس بلوچ در منطقه بلوچستان وجود داشت. بااینحال بنظرم اولین لیسانسیه بلوچ مرحوم رحیم بخش رحیمی (اهل سراوان) است. جالب اینکه وی در آنزمان (دهه بیست) دارای دو دانشنامه لیسانس در رشتههای علوم طبیعی و علوم تربیتی بوده است. رحیمی در سال 1328 از دانشگاه تهران فارغ التحصیل میشود.
بهرحال، دانش آموزان از نبود دبیر رنج میبردند و در کنکورهایی که برگزار میشد نمیتوانستند با دانش آموزان سایر شهرها بخصوص تهران، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز رقابت کنند. سرداران و خوانین هم حقیقتاً مشکلات مردم را به مرکز منتقل نمیکردند و یا اگر انتقال میدادند توان کافی برای پیگیری مسائل را نداشتند. مردم منتظر این بودند که مقامات بلند پایه دولتی یا حکومتی چون شاه، شاه بانو و نخست وزیر به استان بیایند تا بتوانند گرفتاریها و مشکلات خود را با ولتیها مطرح نمایند. حال معلوم هم نمیشد که تا چه حد این نوع درخواستها مورد توجه و رسیدگی قرار میگرفت.
گویا با سفری که هویدا به استان سیستان و بلوچستان و بازدیدی که از ایرانشهر داشته موضوع کمبود تحصیلکردگان بلوچ مطرح میشود. هویدا متوجه میشود که اکثر دبیران فاقد تحصیلات دیپلم به بالا هستند. لذا وی دستور میدهد تا دبیران دیپلمه را بورسیه نمایند. این بورسیهها بیشتر متعلق به دانشگاه تربیت معلم بود. از آنزمان به بعد هجوم دیپلمههای عمدتاً دبیر را در تهران ملاحظه میکردم و این آقایان نیز به جمع ما در تهران میپیوستند.
——–
[1] ناصر عسگری، مقدمهای بر شناخت سیستان و بلوچستان، انتشارات دنیای دانش، تهران 1357، ص 109.
احمد رضا طاهری. یادداشتهای زندگی دکتر محمد رضا طاهری: جلد دوم (۱۳۴۶-۱۳۵۷). انتشارات کتاب بلوچ ۱۳۹۹.
دیدگاهتان را بنویسید